Marmara Denizi'ndeki olası en az 7 büyüklüğündeki depremde sanayinin kalbinin attığı İstanbul, Bursa, Kocaeli ve Sakarya'da ciddi ve güvenilir envanter bulunmaması nedeniyle sanayinin ne kadar ve hangi oranda etkilenebileceğinin hâlâ tahmin edilemediği ortaya çıktı. İlk 100 büyük sanayi kuruluşundan 67'sine ev sahipliği yapan dört büyük ilin toplam ihracat rakamı 53 milyar 174 milyon dolarla Türkiye'nin toplam ihracatının yüzde 72.3'ünü karşılıyor.

Prof. Dr. Naci Görür, Prof. Dr. Celal Şengör, Prof. Dr. Okan Tüysüz ve Prof. Dr. Haluk Eyidoğan'dan oluşan İstanbul Teknik Üniversitesi Deprem Bilgilendirme Grubu (İTÜ-DEPBİL), eldeki verilerin Marmara Denizi'nde kırılmamış 160 kilometrelik fay olduğunu ve bunun tek seferde kırılması halinde 7.6 büyüklüğünde deprem üreteceğini gösterdiğini belirterek uyarılarda bulundu.

Etki, kırılmaya bağlı

Açıklamada, Marmara Denizi'ndeki fayların tümü bir arada alındığında, 2034'e kadar olabilecek ve İstanbul'u etkileyecek 7 ve daha büyük bir deprem olasılığının yüzde 41(+-14) ile yüzde 66(+-25) arasında değiştiği kaydedildi. Mevcut senaryoların büyük kısmının, ekonomik ağırlığı ve nüfus yoğunluğu nedeniyle sadece İstanbul üzerinde yoğunlaştığı da vurgulandı.
İstanbul'daki sanayi, ticaret ve turizm tesislerinin çok büyük bölümünün, birinci ve ikinci derece deprem tehlikesi içeren alanlarda bulunduğu belirtilen açıklamada şu uyarılar yer aldı:

Sanayi kuruluşlarının ciddi ve güvenilir bir envanteri bulunmaması nedeniyle sanayinin ne kadarının depremden hangi oranda etkilenebileceğini somut verilerle belirleyip söylemek mümkün değil. Tahmin yapılabilir, ancak doğru tahmin için yapıların güvenilir envanteri gerekir.

Sanayi kuruluşlarının depreme hazırlanması kendilerine bırakılmıştır. Kimi kuruluşlar hazırlığı bitirmiş, kimileri akıllarından dahi geçirmemişlerdir.

Deprem meydana gelmesi durumunda sanayinin insan sağlığına zararlı hangi maddeleri hangi oranda çevreye salacağı da bilinmemektedir.

Kişi başı 15 bin dolar

Tahminlere göre, 7 ve daha büyük bir depremin kişi başına maddi kaybının, ortalama 15 bin dolar civarında olacağının kaydedildiği açıklamada, "Ülke sanayi tesislerinin yarısına yakınının bulunduğu Marmara'da ekonomik kaybın çok büyük olacağı açıktır. Bununla ilgili kayıp ve etkilenme senaryo çalışmaları 2000'de İstanbul için yapılmıştır" denildi.

İstanbul'da 11 milyar dolarlık yıkım

Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü'nün raporlarına göre, İstanbul'da toplam 35-40 bin binanın tamamen, 70 bin binanın ağır, 200 bin binanın da orta derecede hasar göreceği öngörülüyor.
Bu tahminlere göre, sadece İstanbul'daki kayıpların 11 milyar dolarlık kısmının, bina hasarlarına bağlı olacağı kaydedildi. Olası depremin yine sadece İstanbul'da yol açacağı can kayıplarının da 40-50 bini bulabileceği tahmin ediliyor.

Dört ilin ihracatı 53.2 milyar dolar

Dış Ticaret Müsteşarlığı (DTM) verilerine göre, Türkiye'nin 2005 ihracatı 73 milyar 476 milyon dolar olarak gerçekleşirken, İstanbul'da 22 bin 916 firma, 41 milyar 557 milyon, Bursa'da 2 bin 371 firma, 5 milyar 587 milyon, Kocaeli'nde 661 firma, 3 milyar 317 milyon, Sakarya'da 240 firma, 2 milyar 713 milyon dolarlık ihracat yaptılar.

Dört ilin ihracat rakamı 53 milyar 174 milyon dolara ulaşırken, bu Türkiye toplam ihracatının yüzde 72.3'üne denk geliyor. İstanbul Sanayi Odası'nın (İSO) "Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2005 Yılı Raporu"ndaki ilk 100 şirketten 67'sinin merkezi de bu dört ilde bulunuyor.
Maliye Bakanlığı istatistiklerine göre de 2006'nın ilk dokuz ayında devlet kasasına giren her 100 YTL'nin 41.66 YTL'sini İstanbul, her 100 YTL'nin 57.3 YTL'si dört il karşıladı.

Harita yenilenmeli

Açıklamada Bayındırlık ve İskân Bakanlığı onaylı "Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası"nın, geçerliliğinin kalmamasına rağmen hâlâ yürürlükte bulunduğu, bu haritanın 1999 depremi üzerine revize edilmesi gerekirken henüz bir şey yapılmadığı belirtildi.

Milliyet

0