Sarmış: aklımızı kullanalım

 Özgür-Der Bingöl Şubesi tarafından ‘Islah ve İnşa üst başlıklı' konulu paneller kapsamında bu ay Prof. Dr. İbrahim Sarmış'ın sunduğu “Hz. Muhammed'in Anlaşılmasında Arınma ve Usul” ve Abdurrezzak Dervişoğlu'nun sunduğu “Nebevi Sünnetin Anlaşılmasında Arınma ve Usul” konuları işlendi.

Program, Erhan Ozan'ın açılış konuşması ve Kur'an tilavetinin okunmasıyla başladı. “Nebevi Sünnetin Anlaşılmasında Arınma ve Usul” alt başlıklı konuyu işleyen Abdurrezzak Dervişoğlu, Kur'an'ın Peygamberi çok yalın bir dille anlattığına, İslam âlimlerinin gayretleri sonucu oluşturulan, derlenen Peygamberi tanıtmak gayesiyle hazırlanan kitapların olmaması dâhilinde yine de sadece Kur'an'dan Hz. Peygamber'i net bir şekilde tanıyacağımıza, anlayacağımıza vurgu yaptı.

Dervişoğlu, Kur'an'ın bizlere sunduğu Peygamber algısı ile kültürel İslam'daki Peygamber anlayışlarının çok farklı olduğuna hususuna vurgu yaparak, Kur'an'ın bizlere sunduğu Peygamber'in ulaşılabilir, örnek alınabilir olduğunu ama kültürel İslam'daki Peygamber anlayışının ise örnek alınamayan, model alınamayan ve bizlerle bağı kopmuş bir Peygamber anlayışının varlığına değindi.

Dervişoğlu sunumuna Peygamberin örnek alınabilecek, model olabilecek bir yapıya sahip olduğunu savunan ve bu konuda ciddi araştırmaları olan Şah Veliyullah Dehlevi gibi isimlerin varlığından bahsetti. Ve daha sonra 19.yy'da ıslah geleneği dediğimiz yapının, bunlar içinde Cemaleddin Afgani, Muhammed Abduh, Reşid Rıza gibi isimleri sıralayabiliriz, Peygamberi doğru anlamak, nebevi sünneti doğru kavramak açısından çalışmaları olduğunu belirtti.

Dervişoğlu, Peygamberi anlamamız doğrultusunda Peygamberin pratiğini hayatımıza aktarabileceğimizi aksi takdirde bugünkü kültürel İslam'da Peygamberin model oluşturmadığı, ütopik bir kahraman olduğu yanılgısına düşmemizin kaçınılmaz olduğunu belirtti.

“HZ. MUHAMMED'İN ANLAŞILMASINDA ARINMA VE USUL”

‘Hz. Muhammed'in Anlaşılmasında Arınma ve Usul' alt başlıklı konuyu dinleyicilere sunan Sarmış, Hz. Muhammed'in ona vahiy gelmeden önce toplumda bizler gibi biri olduğunu; ahlaklı, güvenilir, putlara tapmayan, cahiliye düzeni içinde yer almayan bir kişiliğe sahip olduğunu söyledi. O'nun güvenilir yani Muhammed'ul Emin olduğunu ama yine de Kur'an'ın risaletten önce Peygambere referans olmadığını, Peygamberlikten önceki yaşantısına değinmediği ve bunun için Muhammed'i Hz. Muhammed yapanın Kur'an olduğunu ve Kur'an'ın Peygamberi eğittiğini vurguladı.

Sarmış, Peygamberin ehli kitap için helal ve haramları belirlemediğine, müşriklerin dediği gibi hükümleri kendisinin koymadığına, sadece elçi olduğuna ve Allah'ın vahyini insanlara anlattığına değindi.

Peygamberin insanları bir takım ağırlıklardan kurtardığını, onları zincirlerinden kurtardığını ve onları karanlıktan aydınlığa, nuru yüce Allah'ın yoluna iletmeye çalıştığını ve burada unutulmaması gereken hususun ise Hz. Muhammed'in(s) bir elçi olduğunu vurgulayan Sarmış, Peygamberin beşer olduğunun unutulduğuna değinerek, Kur'an'da geçen birçok ayette bunu bizlere anlattığını söyledi.

Peygamberin yürüyen Kur'an olduğunu, onun ahlakının Kur'an ahlakı olduğunun ve söylemlerinin ve eylemlerinin Kur'an ışığında şekillendiğini belirterek, Bu bağlamda sünneti Kur'an'dan ayrı düşünmenin, sünneti Kur'an'a paralel bir din olarak görmenin, sünneti Kur'an'dan ayrı bir vahiy olarak görmenin, sünnetin Kur'an'ı nesh ettiğine inanmanın, sünneti Kur'an'ın üzerinde görmenin yanlış olduğunu ve bu düşüncelerin İslami değerleri alt üst ettiğini söyledi.

Sarmış, Kur'an'ın lafız olarak korunduğunu ve bu şekilde bizlere geldiğini fakat sünnetlerin anlam olarak çalardan geçip geldiğini ve bu nedenle anlamında bazı oynamaların, değişikliklerin, sapmaların olduğunu söyledi. Dolayısıyla hadislerle Kur'an'ı karşılaştırmanın katiyen doğru bir tutum olmadığını belirtti.

Sarmış, “Gerek uygulama olarak gerekse rivayet olarak gelen bazı bilgileri birileri değişik ölçülerde okuyor, değerlendiriyor ve bunu eleştiriyor. Bu doğal bir durumdur. Fakat bunun dışında sünneti toptan reddediyorum diyen aklı başında bir âlim olmaz. Hadisi toptan reddediyorum diyen aklı başında bir âlim olmaz. Sünneti dışlayan Peygamberin Kur'an'ı yaşamasını dışlamış olur.”

Sarmış, Müslümanların akıllarını kullanması gerektiğini, vahyi kullanmaları gerektiğin ve bu iki kavramın bir bütün olduğunu, ayrılmaz parçaları olduğunu ve birlikte kullanmak gerektiğini vurguladı. Aklın bizi biz yapan en büyük özellik olduğunu, vahyin ise bu aklı nerede, ne zaman kullanacağımız hususunda detaylı bilgiler ve direktifler verdiğini söyleyen Sarmış, konuşmasını şu sözlerle sonlandırdı: “ Müslümanlar! Aklımızı, vahyi kullanalım. İkisini birlikte kullanalım. Akıl bizi insan yapan en büyük özelliktir ve vahiy bu aklı nasıl kullanacağımıza dair bizlere rehberlik eden bir ışıktır, Allah'ın nurudur ve gökten gelen ve sımsıkı sarılmamız gereken bir iptir.”

Programın özetini dinleyicilere sunan oturum başkanı Ozan, teşekkür konuşmasından sonra programı soru-cevap faslından sonra sonlandırdı.

Sarmış, program çıkışında okuyucuların kitaplarını imzaladı.