Bu proje kapsamında özel sektör tarafından kuzu besisi yapılması için incelemeler yapıldığı ve bu işi yapacak işletmeler dahilinde projenin 500 baş kuzu besisine göre hazırlandığı öğrenildi. Talep analizi ve yer tespiti kısmında ise, Bingöl'de benzer işletme kurulacak yerlerin sayısının 60 olarak tespit edildiği ve söz konusu bu işletmelerin tamamı birbirinin benzeri olduğundan bu rapor sadece birisi için hazırlandığı öğrenilirken “Proje özelde Bingöl, genelde Doğu Anadolu Bölgesi'nde uygulanabilecek nitelikte olup, benzer işletmelerin kurulup çalıştırılmasıyla bölgesel kalkınmaya katkıda bulunacaktır”ifadelerine yer verildi.

DPT'nin hazırladığı projede, “Proje yürütücülerinin karlılığı ve gelir artırıcı etkileri ile parasal olarak ölçülemeyen diğer dışsallıklar dikkate alınarak teknik, mali ve ekonomik açıdan yapılabilir bulunmuştur. Ayrıca, projenin başarıyla uygulanması sonucunda, hayvancılık sektörü çerçevesinde Bingöl ilinin gelişimine ve genel bölgesel kalkınma sürecine önemli katkılarda bulunacağı beklenmektedir. Diğer taraftan projenin ihtiyaç duyduğu kredinin Ziraat Bankası kredisi olması durumunda projenin ticari karlılığı daha da artacaktır”şeklinde ifadeler yer aldı.

Projenin amacı ve kapsamı

DPT bünyesinde ve DAP kapsamında yapılan bölgesel gelişme senaryoları değerlendirildiğinde Doğu Anadolu Bölgesi'nin hayvancılık alt sektöründe doğal avantajlara sahip olduğu ve bu avantajlarını ileriye ve geriye doğru kurulacak sektörel bağlantılar ile daha yüksek bir katma değere dönüştürme potansiyeli taşıdığı gözlenmektedir. Bu potansiyelin değerlendirilmesi hayvancılık sektöründe izlenen politikalar, dış ticaret rejimi, kredilendirme, çiftçilerin eğitimi, vb. birçok konuyu içermekle birlikte, en önemli sorunlardan biri de bölgesel şartlar içinde uygun değer işletme büyüklüklerine sahip modern hayvancılık tesislerinin kurulması ve hayvan yetiştiriciliğinde maliyet, miktar ve kalite olarak belli standartların yakalanmasıdır. Bu çerçevede, mevcut fizibilite raporu özelde Bingöl ili, genelde ise Doğu Anadolu Bölgesi için uygulanabilir bir hayvancılık işletme tesisinin temel değerlerini ortaya koymakta ve analiz etmektedir. Projenin genel amacı ilin ve Bölge'nin kalkınmasına öncelikli sektör olan hayvancılık bağlamında katkıda bulunmak, hayvan yetiştiricileri başta olmak üzere halkın gelir düzeyinin artmasını sağlamaktır. Bingöl ili yüksek ve dağlık bir yapıya sahip olup iklim ve bitki örtüsü bakımından Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu Bölgeleri arasında bir geçit bölge özelliği taşır.

Bingöl ilinde 1997 yılı kayıtlarına göre 593 bin 80 koyun mevcudu olup, bu miktar Türkiye toplam varlığının yaklaşık yüzde 2'sine karşı gelir. Aynı yılda 4 bin 897 baş koyun kesilmiş olup, 124 ton koyun eti üretimi gerçekleştirilmiştir. Koyun başına karkas ağırlığı 25 kg civarında olup, bu değer gerek bölge gerekse Türkiye ortalamasının üzerindedir. Yine ilde 16 bin ton kapasiteli bir karma yem fabrikası yer almaktadır. Faal kapasitelerinde görüldüğü gibi, işletmelerin hâlihazırdaki üretim kapasitelerini artırmaları mümkün ve hatta verimli işletmecilik açısından zorunludur”ifadelerine yer verildi.

Bingöl'mevcut hayvancılığın genel durumu

Proje çalışması kapmasında yer alan bilgide, “Bingöl ilinde hayvancılık, Doğu Anadolu Bölgesi'nin genelinde olduğu gibi çayır meraya dayalı ve büyük oranda verimi az yerli ırklarla yapılmaktadır. Bu proje kapsamında en az 500 baş kapasiteli ve en az 60 adet kuzu besisi işletmesi kurulması planlanmıştır. Besi işletmecilerinin girdi fiyatlarını düşürecek ve pazarlama kolaylığı sağlayacak bir bütünleşmiş firma, projenin gerçekleşmesi ve yürütülmesinde öncülük edecektir. Bu firmayla besi işletmecileri karşılıklı menfaatlerini de gözetecek bir sözleşme ile iş birliğine gideceklerdir. Firmaya ait et entegre tesisleri ile yem fabrikalarının ekonomik kapasitede çalışabilmeleri ve besi işletmecilerinin de yeterli düzeyde gelir sağlayabilmeleri için en az 500 baş kapasiteli 60 veya daha fazla besi işletmesi kurulacaktır. Proje sahibi firma besicilere kaliteli yem sağlarken, canlı hayvanlarını yerinde alarak onlara pazar kolaylığı sağlayacaktır. Besiciler de firmanın talep ettiği besi hayvanını firmaya temin etmiş olacaktır. Hayvan yetiştiricileri geleneksel küçük aile tipi işletmelerden kurtulacak, modern tesislerde hijyenik ve çağın gerektirdiği modelle, girdileri ucuza temin edilen ve pazarlama imkanları olan hayvancılık yapacaklardır. Hayvansal ürünleri işleyen ve yem üreten fabrikaların faal kapasiteleri ile birlikte ve ülke ekonomisine sağlayacakları katma değer artacaktır. Nakliyeciler, sağlık hizmeti sunan sektörler vb. ilave gelir sağlayacaklardır. Ayrıca devletin vergi gelirleri artacak, tüketiciler de hem kaliteli hem de ucuz hayvansal gıda tüketeceklerdir”ifadelerine yer verildi.

Projenin sağlayacağı faydalar

Projenin hayvancılık sektörünün geliştirilmesi ile kısa dönemde ekonominin yaşadığı istihdam sorununun çözülmesine büyük katkı sağlanacağı vurgulanan açıklamada; “Entansif kuzu besiciliği ile, bölgedeki mevcut işletmelerin optimum kapasitelerinin yükseltilmesi, modern hayvancılık tekniklerinin uygulanması sağlanacaktır. Bu işletmelerin çiftçi birlikleri çatısı altında toplanıp çiftçilerin örgütlü yapıya kavuşturulması ve bitkisel üretimdeki esas gayenin, gelişmiş ülkelerde olduğu gibi hayvansal üretimi artırmak olduğunun çiftçiler tarafından uygulanmalı olarak görülmesi amaçlanmaktadır. İldeki mevcut olan yüzde 53'lük çayır ve mera alanının daha rantabl kullanımının sağlanması ve yurtiçi hayvancılık kredilerinin ilde yeterince kullanımının sağlanması sağlanacaktır” ifadelerine yer verildi.