Doğum kontrol hapları ne kadar masum?

Ve 20 yaşındaki genç kadın doğum kontrol haplarının kesinlikle kullanılmamasını tavsiye ediyordu. Dünya üzerinde milyonlarca kadın tarafından kullanılan bu haplar gerçekten böyle bir yan etki göstere bilir mi? Doğum kontrol haplarının yan etkilerini ve kullanmanın getirdiği riskleri Kadın Doğum Uzmanı Kağan Kocatepe'yle konuştuk.

Böyle bir hastalığın oluşma ihtimali nedir?

Doğum kontrol haplarının içindeki östrojen hormonu kanda bulunan pıhtılaşma mekanizmasını artıran bir hormondur. Normalde vücudumuzda meydana gelen kanamaları durdurmaya yarayan bu pıhtılaşma sistemi aşırı aktive olduğunda vücudun çeşitli damarlarında gereksiz yere pıhtılaşmalar yaratarak damarların tıkanmasına neden olabilir. Bu ihtimal genç, normal kiloda olan, damar hastalığı bulunmayan, şeker hastalığı ve sigara içmeyen kadınlarda oldukça düşük orandadır, 24 bin hap kullanan kadında yılda bir olgu.

Kadınlar doğum kontrol haplarını seçerken ya da doktorlar bunu önerirken nelere dikkat etmeli?

Kadınlar doktor önerisine göre doğum kontrol hapı kullanmalıdır. Mümkün olan her durumda en düşük doz içeren haplar tercih edilmelidir. Düşük doz haplar aynı gebelikten koruyucu etkiyi göstermelerine karşın östrojen daha az olduğundan damarsal sorun oluşma riski de daha azdır.

Hangi tetkikler yapılmalı?

Şu an için doğum kontrol hapına başlamadan önce kadınlara yaptırmasını önerdiğimiz bir test yok. Bunun tek bir istisnası ailelerinde pıhtılaşma hastalığı olan, aile bireylerinde erken yaşlarda kalp krizlerinin veya felçlerin yaşandığı kadınlara yapılması önerilebilecek testler. Bu testler arasında en önemlisi kanın pıhtılaşma eğilimini artıran hastalıklar arasında en sık görüleni olan Faktör V (beş) Leyden Mutasyonu genetik hastalığının olup olmadığını belirleyen testtir. Bu bozuk geni taşıyan kadınların doğum kontrol hapı kullanması önerilmez. Yine daha önceki gebeliklerinden birinde pıhtı oluşumuna bağlı sorun yaşayan kadınların kesinlikle bu haplardan uzak durması gerekir.

Bir hap en fazla kaç yıl kullanılmalı? Ara sıra değiştirmek gerekir mi?

Damarsal sorun yaratması açısından kullanılan süre birinci derecede önemli değil. Damarsal sorun ilk kullanım ayında oluşabileceği gibi aylar sonra da oluşabilir.

Bu hapları kimler kullanmamalı?

Doğum kontrol hapları uygun kişilerde usulüne uygun kullanıldıklarında nispeten güvenli ilaçlardır ve bugüne kadar genital sistemde kalıcı bir hasar bıraktıkları görülmemiştir.

Damar tıkanıklığı olanlar dikkat!

DoĞum kontrol haplarının en büyük risklerinin damarlar üzerinde olduğu görülebilir. Hapların içerdiği östrojen hormonu türevi madde damarların içinde akan kanın pıhtılaşma eğilimini artırır. Normal şartlarda bir yaralanma sonucunda kan kaybını önlemeye yönelik çalışan bu mekanizma gereğinden fazla çalıştığında hayati organlara kan götüren damarlardan birinin içinde bir pıhtı oluşmasına ve damarın tıkanmasına neden olabilir. Özellikle damar tıkanıklığı geliştirme açısından risk altında olan kadınlarda hap kullanımının pıhtılaşmayı artırıcı yöndeki eğilimi hayati sorunlar meydana gelmesine neden olabilir.

Aşağıdaki durumların varlığında doğum kontrol hapları yalnızca doktorun yaptığı değerlendirme sonrasında uygun görmesi durumunda kullanılabilir:

Basit migren tipi baş ağrıları ve diğer baş ağrısı türleri;


Çeşitli kalp hastalıkları;

Jinekolojik muayenede miyom saptanması;

Hipertansiyon hastalığı ilaçlarla veya diğer yöntemlerle tümüyle kontrol altına alınmış ve 35 yaşından genç olmak;

Kontrol altına alınmış şeker hastalığı varlığı;

Yaygın olmayan varisler.

Sonuçta hap doğum kontrol yöntemlerinden en çok tercih edileni, bunu tercih etmeyen kadınlar nasıl korunmalı?

Östrojen içermeyen çok sayıda yöntem var: bakırlı spiral, hormonlu spiral, üç aylık iğneler, prezervatif, kadın prezervatifi. Bu yöntemlerden uygun olanı doktorla görüşme sonunda belirlenebilir.

Meme kanseri yaptığı iddiasının gerçeklik payı nedir?

Bu konudaki çalışmalar halen devam etmektedir. Bugüne kadar yapılan çalışmalardan çıkan en önemli sonuçlardan biri hap kullanımının meme dokusu içinde gelişmeye başlamış ancak belirti vermeyen kanser kitlesinin gelişimini hızlandırabilmesidir. Kâr/zarar oranı karşılaştırıldığında hap kullanımından elde edilen kâr çok düşük olasılıkla ortaya çıkan bu etkinin vereceği muhtemel zarardan çok daha fazladır. Şu an için ekstra önlem olarak hap kullanımını 5-8 yılla sınırlıyoruz.

akşam