Bingöl Üniversitesi'nden TÜBİTAK başarısı: Pestil Üretiminde Yeni Dönem

Bingöl Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Bayram Yurt'un danışmanlığında yürütülen “Pestil Üretiminde Endüstriyele Geçiş (Otomatik Pestil Üretim Hattı)” projesi, TÜBİTAK TEYDEB 1501-Sanayi Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı kapsamında desteklenmeye hak kazandı.

Doç. Dr. Bayram Yurt, projenin dünyada ve Türkiye'de bir ilk olduğunu belirtirken, yüzlerce proje arasından yüzde 10'luk dilime girerek TÜBİTAK'ın TEYDEB 1501 programından destek almaya hak kazandığını ifade etti.

Doğu Anadolu'dan desteklenen tek proje

Yurt, projenin 2026/1 başvuru döneminde Doğu Anadolu Bölgesi'nden desteklenen tek TEYDEB 1501 projesi olduğunu söyledi.

Bingöl Üniversitesi'nin ilk patent ve faydalı model belgesini alan isim olarak da öne çıkan Yurt, bu projeyle üniversitede bir ilke daha imza atarak ilk TÜBİTAK TEYDEB 1501 danışmanlığını yürütecek.

Projenin yürütücülüğünü Malatya'dan çok sayıda ülkeye makine ihracatı gerçekleştiren Alptekin Makine Isı Sanayi A.Ş. üstlenirken, pestil üretimi yapan İbrişim Gıda Ltd. Şti. ise proje ortağı olarak yer alıyor.

Projenin akademik danışmanlığı ise İnönü Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Adnan Fatih Kocamaz ile birlikte yürütülecek.

Geleneksel pestil üretimine otomasyon

Türkiye'de her yıl binlerce ton pestil üretildiğine dikkat çeken Yurt, geleneksel üretim yöntemlerinin artan pazar talebini karşılamada yetersiz kaldığını belirtti.

Geliştirilecek hijyenik ve tam otomatik pestil üretim makinesiyle kapasite ve standardizasyon sorunlarının aşılmasının hedeflendiğini ifade eden Yurt, projenin geleneksel üretim yöntemlerini yapay zekâ ve otomasyon altyapısıyla buluşturacağını söyledi.

Yurt, sistemle birlikte geleneksel üretimde karşılaşılan kanserojen madde oluşumu, patojen mikroorganizma üremesi, hijyen sorunları, yüksek iş gücü ihtiyacı, düşük günlük üretim kapasitesi ve standardizasyon eksiklikleri gibi sorunlara çözüm geliştirilmesinin amaçlandığını kaydetti.

Ayrıca pestilin kalınlık ve elastikiyetinin standart hale getirilmesi ve ürünün raf ömrünün artırılması da projenin hedefleri arasında bulunuyor.

Farklı meyveler de işlenebilecek

Geliştirilecek sistemin yalnızca pestil üretimiyle sınırlı kalmayacağı belirtildi. Yurt, farklı meyve türlerinin işlenmesine imkân sağlayacak esnek bir otomasyon mimarisi tasarladıklarını ifade etti.

Yurt, sistemin insan kaynağı ihtiyacını azaltırken üretim hızını önemli ölçüde artıracağını ve iç ve dış pazarlara kaliteli, standartlara uygun pestil üretimine katkı sağlayacağını söyledi.

Farklı meyvelerin işlenebilmesinin Türkiye'nin meyve türevlerinden elde edilen yan ürünlerin küresel pazardaki payını artırma potansiyeli taşıdığını belirten Yurt, bunun meyvelerin ham olarak satılması yerine daha yüksek katma değerli ürünlere dönüştürülmesine katkı sunabileceğini ifade etti.

“Akademik bilgi katma değere dönüşecek”

Projenin en önemli yönlerinden birinin üniversitedeki akademik bilginin katma değere dönüştürülmesine imkân sağlaması olduğunu vurgulayan Yurt, üniversite-sanayi iş birliğinin önemine dikkat çekti.

Yurt, gelişmiş ülkelerde üniversitelerin akademik çıktılarının ticarileştirilmesine odaklanıldığını belirterek, Türkiye'nin yüksek akademik potansiyelinin sanayiyle daha fazla buluşturulması gerektiğini ifade etti.

Projenin bölgesel ve ülkesel kalkınmaya katkı sunmasını hedeflediklerini belirten Yurt, çalışmada paydaş olarak yer alan Alptekin Makina, İbrişim Gıda ve İzge Danışmanlık temsilcileri ile katkı sağlayan akademisyenlere teşekkür etti.